Wprowadzenie
Sieć Natura 2000 to system, który łączy dwa odrębne systemy obszarów chronionych wyznaczanych na podstawie prawa Unii Europejskiej. System ten nakłada się na dotychczasowe systemy obszarów ochrony przyrody funkcjonujące w państwach europejskich, ale nie zastępuje ich. Sieć Natura 2000 ma bowiem swe odmienne cele i funkcje. Jeden z podsystemów sieci Natura 2000 obejmuje obszary ważne dla ochrony dzikich ptaków (tzw. ostoje dzikich ptaków, formalnie nazywane „obszarami specjalnej ochrony ptaków” – OSO, a potocznie obszarami „ptasimi”), a drugi tworzą obszary wyznaczane dla ochrony określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk istotnych dla ochrony określonych gatunków roślin i zwierząt innych niż ptaki (formalnie nazywane „specjalnymi obszarami ochrony siedlisk” – SOO, a potocznie obszarami „siedliskowymi”). Ochrona ptaków ma specjalny status w ramach sieci Natura 2000 z uwagi na to, że obszary w celu ochrony ptaków wyznaczano w UE już od wielu lat przed przyjęciem dyrektywy „siedliskowej” z 1992 r. Przepisy o ochronie ptaków w Europie były bowiem przyjmowane najwcześniej – było to zasługą miłośników ptaków (profesjonalnych ornitologów i amatorów), których na całym świecie są ogromne rzesze – interesują się oni ptakami, zbierają informacje o nich i walczą o ich ochronę.
CELE USTANAWIANIA SIECI NATURA 2000
Jaki jest CEL tak gigantycznego przedsięwzięcia?
Podstawowym celem wprowadzania sieci obszarów chronionych
Natura 2000 jest powstrzymanie wymierania gatunków zwierząt i roślin na
obszarze Unii Europejskiej, a drugim prawie równie istotnym celem jest ochrona
pełnego spektrum różnorodności biologicznej na tym obszarze w warunkach stałego
monitorowania jej stanu i zachodzących zmian.
Z aktualnych badań przeprowadzonych przez amerykańskich i
europejskich naukowców wynika, że obecnie ma miejsce szósty w historii Ziemi
okres bardzo intensywnego wymierania gatunków, porównywalny z wymieraniem
dinozaurów, czego dowodem jest fakt, że tempo zanikania gatunków jest obecnie
od 100 do 1000 razy większe niż przeciętnie w historii Ziemi. Jeśli nic się nie
zrobi by wyhamować ten proces, to w okresie najbliższych 20-30 lat w Europie
wyginie np. ok. 15% gatunków ptaków, a wraz z ptakami wyginą inne gatunki
zwierząt i roślin związane z nimi ekologicznymi zależnościami. Aby
przeciwstawić się tym trendom nie tylko podjęto w Unii Europejskiej inicjatywę
powołania sieci ekologicznej obszarów Natura 2000, ale też wyznaczono bardzo
ambitny cel jakim jest „Ochrona i przywrócenie ekosystemów oraz obszarów
przyrodniczych, a także zatrzymanie degradacji bioróżnorodności do 2010 r.”
(Strategia Zrównoważonego Rozwoju UE, 2001).
Najpoważniejszą przyczyną wymierania gatunków jest zawłaszczanie ich przestrzeni życiowej, przekształcanie miejsc gdzie one naturalnie występują w przydatne człowiekowi tereny – np. osuszanie bagien i mokradeł i zamienianie ich w łąki, czy wycinanie naturalnych wielogatunkowych lasów i przekształcanie ich obszarów w grunty orne lub w jednogatunkowe plantacje drzew, np. sosnowe. Innym bardzo istotnym zagrożeniem dla przyrody są odprowadzane do środowiska zanieczyszczenia, które powstają w wyniku działalności człowieka, a które zmieniają właściwości tego środowiska w sposób niekorzystny. Wiele gatunków nie jest w stanie przystosować się do tych zmian.
Powierzchnia :
Kod obszaru : PLH320007
Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:
specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)
Status obszaru :
obszar proponowany przez Rząd RP
Opis :
Obszar o powierzchni
- Źródła Parsęty koło Parsęcka;
- naturalną rynnę od Radomyśla do Krosina
-w otoczeniu kompleksów leśnych, z dopływami: Kłudawa, Knyczanka, Gęsia Rzeka i Rudy Rów; strome jary i wąwozy rzek Perznicy, Trzebiegoszczy i Łozicy;
-zakola, starorzecza, torfowiska, lasy łęgowe i zarośla wierzbowe w obrębie dolin rzecznych i na obszarze zagłębień dennomorenowych, szczególnie pomiędzy Krosinem a Osówkiem;
- dolinę Dębnicy z jedynym na Pomorzu stanowisku śledziennicy naprzeciwlistnej;
-przełomowy odcinek rzeki Parsęty pomiędzy Starym Dębnem, Osówkiem i Byszynem oraz leśny kompleks z jeziorami i torfowiskami koło Byszyna;
- dolinę od Byszyna do Karlina, z ujściowymi odcinkami Mogilicy, Topieli, Pokrzywnicy i Radwi;
- dolina Radwi i jej dopływy z malowniczymi jeziorami Kwiecko i zbiorników zaporowych
- Rosnowo i Hajka;
- naturalną rynnę rzeki pomiędzy Karlinem a Rozcięcinem oraz dopływ rzeki Pyszki;
- dolinę koło Kołobrzegu. Na szczególną uwagę zasługują: - najlepsze w Polsce (a może w Europie) warunki dla tarła łososi i troci wędrownej, pstrąga potokowego i lipienia;
-obecność w rzece licznej populacji strzebli potokowej, certy i węgorza pochodzenia naturalnego;
- cenny obszar rozrodu wydry; - występowanie naturalnej populacji złoci pochwowatej, kokoryczy drobnej i grążela drobnego;
- występowanie dobrze zachowanych biotopów ptaków drapieżnych i wodno-błotnych: orlika krzykliwego, błotniaka stawowego, kani rudej, bielika, puchacza, sowy błotnej, bociana białego, bociana czarnego, zimorodka, sieweczki rzecznej, kulika wielkiego, czy żurawia;
- jedno z większych skupisk źródeł wapiennych i niewapiennych na Pomorzu oraz duże zróżnicowanie wielu typów mokradeł (podmokłe łąki eutroficzne i kalcyfilne), zwłaszcza torfowisk, w tym torfowiska źródliskowe w dolinie Chocieli
- "zawieszone" na zboczach wzniesień kemowych, z pokładami
martwicy wapiennej (tufu źródliskowego) o miąższości przekraczającej
Siedliska leśne zajmują 64% obszaru, siedliska łąkowe i zaroślowe - 17%, a siedliska rolnicze - 17%. Dorzecze Parsęty obejmuje 25 typów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej pokrywających ponad 50% powierzchni obszaru. Stwierdzono tu występowanie 13 gatunków z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Występują tu co najmniej 34 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej.
Interpretacja turystyczna :
Do południowych krańców ostoi najlepiej dojechać drogami do Szczecinka (Szczecin - Koszalin, Szczecin - Szczecinek, Szczecinek - Koszalin - Kołobrzeg), a następnie licznymi drogami różnej kategorii. Region ten dysponuje zróżnicowanymi atrakcjami turystycznymi: wysokiej klasy zabytki kultury: zamki (w Koszalinie, Szczecinku, Świdwinie, Połczynie Zdroju, Karlinie, Starym Dębnie, Lipu) czy grodziska słowiańskie, kamienno-ceglane mosty łukowe, stare młyny, dawne systemy hydrotechniczne (tarany hydrauliczne), kapliczki. Bogactwo przyrodnicze obszaru sprzyja rozwojowi ekoturystyki, której amatorzy odwiedzać mogą: 48 użytków ekologicznych. Na terenie obszaru znajduje się Uzdrowisko Połczyn-Zdrój. Od lat proponuje się utworzenie Parku Krajobrazowego Dorzecze Parsęty, kilku obszarów chronionego krajobrazu, co najmniej pięciu rezerwatów przyrody oraz kilku zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. Turyści korzystają z bazy hotelowej w wielkich miastach (Kołobrzeg, Białogard, Świdwin, Połczyn Zdrój, Koszalin) oraz zajazdów, pensjonatów, ośrodków wypoczynkowych i gospodarstw agroturystycznych skupionych głównie w Koszalińskim Stowarzyszeniu Agroturystycznym KOSA,
kom. 0600298669, tel/fax 094-3165560,
e-mail: ninakosa@poczta.onet.pl.
Informacje turystyczne: w koszalińskim oddziale PTTK,
punktach informacji turystycznej w większych miejscowościach a także w RDLP w
Szczecinku, ANR w Szczecinie, RZGW w Szczecinie, które sprawują nadzór nad
całym obszarem.
formy ochrony przyrody
Gm. Bobolice [ użytek ekologiczny ],
Nadl. Połczyn Zdrój, Leśn. Krosino [ użytek ekologiczny ],
Nadl. Połczyn Zdrój, Leśn. Stary Chwalim [ użytek
ekologiczny ],
Ndl. Połczyn Zdrój, Leśn. Krosino [ użytek ekologiczny ],
Zagrożenia :
Do najpoważniejszych zagrożeń należą: przegrody na rzece bez przepławek, hodowla ryb, kłusownictwo ryb łososiowatych, zmiana stosunków wodnych (zbiorniki retencyjne), nieuporządkowana gospodarka wodno-ściekowa i odpadami, intensyfikacja użytkowania łąk lub zaniechanie wypasu czy koszenia, zamiana łąk w grunty orne lub ich zalesianie.
Siedliska
jeziora lobeliowe ,
naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne,
nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników
Ranunculion fluitantis,
zalewane muliste brzegi rzek,
wilgotne wrzosowiska z wrzoścem bagiennym (Ericion
tetralix),
suche wrzosowiska
(Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion),
ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion
glaucae)*,
zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ,
ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla
nadrzeczne (Convolvuletalia sepium),
niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie
(Arrhenatherion elatioris),
torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)*,
torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i
stymulowanej regeneracji ,
torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z
roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) ,
obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku
Rhynchosporion,
żródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati*,
górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak,
turzycowisk i mechowisk ,
kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion),
żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio
odorati-Fagenion),
grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum),
grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny
(Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum),
pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum),
łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum
albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe)*,
Ważne dla Europy gatunki zwierząt (z Zał. II Dyr.
siedliskawej i z Zał. I Dyr. Ptasiej, w tym gatunki priorytetowe):
bąk [ptak ]
bielik [ptak ]
błotniak stawowy
[ptak ]
błotniak zbożowy
[ptak ]
bocian biały
[ptak ]
bocian czarny
[ptak ]
bóbr europejski
[ssak]
derkacz [ptak ]
dzięcioł czarny
[ptak ]
dzięcioł średni
[ptak ]
gąsiorek [ptak ]
kania czarna
[ptak ]
kania ruda [ptak
]
lelek [ptak ]
lerka [ptak ]
muchówka białoszyja
[ptak ]
muchówka mała
[ptak ]
orlik krzykliwy
[ptak ]
ortolan [ptak ]
pachnica dębowa*
[bezkręgowiec ]
podróżniczek
[ptak ]
przeplatka aurina
[bezkręgowiec ]
przeplatka maturna
[bezkręgowiec ]
puchacz [ptak ]
rybitwa czarna
[ptak ]
rybołów [ptak ]
sowa błotna [ptak
]
świergotek polny
[ptak ]
trzmielojad [ptak
]
wydra [ssak]
zimorodek [ptak ]
żuraw [ptak ]
Obszar biogeograficzny : kontynentalny
Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze::
RDLP w Szczecinku, 78-400 Szczecinek,
ul. Kościuszki 22;
ANR
w Szczecinie, 70-965 Szczecin, ul.
RZGW w Szczecinie, 70-382 Szczecin, ul.
Jagiellońska 32, tel. (0-91) 43-24-100.
Przydatne linki
http://natura2000.mos.gov.pl/natura2000/pl/
Podręcznik Natura 2000
Aktualności | Plan Miasta i Gminy | Informator Miejski | Oferty inwestycyjne | Kalendarium imprez | Kontakt